ETHR tarafından yayımlanan 23. Koğuşun Hikâyesi, Doğu Türkistan’daki Çin toplama kamplarından kurtulan Tursunay Ziyavudun’un tanıklığını kamuoyuna taşımaktadır. 1978 yılında Künes’te doğan Ziyavudun, Kazakistan’da geçirdiği yılların ardından 2016 yılının sonunda eşiyle birlikte Doğu Türkistan’a dönmüştür. Ancak kısa süre sonra pasaportlarına el konulmuş; Ziyavudun önce 2017 yılında, ardından Mart 2018’de yeniden toplama kampına götürülmüştür.
Tanıklıkta, hiçbir suç isnadı açıklanmadan tutulan kadınların aşırı kalabalık koğuşlara kapatıldığı, kötü ve yetersiz beslenmeye maruz bırakıldığı ve sürekli gözetim altında tutulduğu aktarılmaktadır. Yaşlı kadınların dahi sıcak altında bekletildiği, zorla dans ettirildiği ve Çince konuşamadıkları için cezalandırıldığı belirtilmektedir. Kamptaki kadınlara dinî inançlarından vazgeçmeleri, Çin Komünist Partisi’ne bağlılık göstermeleri ve Xi Jinping’i öven metinleri ezberlemeleri yönünde baskı yapıldığı ifade edilmektedir.
Ziyavudun’un anlatımı, kamplardaki uygulamaların yalnızca özgürlüğün ortadan kaldırılmasıyla sınırlı olmadığını göstermektedir. Kadınlardan düzenli olarak kan alındığını, kendilerine içeriğini bilmedikleri ilaçlar ve iğneler verildiğini; bazı kadınların âdetlerinin kesildiğini ve sağlıklarının kalıcı biçimde zarar gördüğünü anlatmaktadır. Ayrıca kadınların geceleri kamera bulunmayan odalara götürüldüğünü, kendisinin de burada birden fazla kez cinsel saldırıya ve elektrikli işkenceye maruz bırakıldığını ifade etmektedir.
Eşinin yürüttüğü girişimler sonucunda kamptan çıkarılan Ziyavudun, 2019 yılında Kazakistan’a ulaşabilmiştir. Ancak serbest bırakılması yaşadıklarının sona erdiği anlamına gelmemiştir. Raporda, maruz kaldığı işkencelerin vücudunda kalıcı hasara yol açtığı, geçirdiği ameliyat sonucunda anne olma imkânını kaybettiği ve kampta yaşadıklarının etkisini hâlâ taşıdığı aktarılmaktadır. 23. Koğuşun Hikâyesi, Doğu Türkistan’daki kadınların maruz kaldığı sistematik şiddetin unutulmaması ve mağdurların seslerinin duyurulması amacıyla hazırlanmış önemli bir tanıklık çalışmasıdır.